Wydzierżawiający stoiska handlowe powinien uważać na sprzedaż podróbek

Trybunał Unii Europejskiej w wyroku z dnia 7 lipca 2016  roku (C‑494/15 ) uznał, że podmiot wydzierżawiający stoiska na targu osobom, które naruszają prawa własności intelektualnej poprzez sprzedaż podróbek produktów markowych jest pośrednikiem i jako taki może zostać zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do zaprzestania naruszania praw przez osobę trzecią. Działaniem takim może być obowiązek wypowiedzenia umowy dzierżawy stoiska podmiotowi handlującemu podróbkami.

Sprawa była rozpoznawana przez sądy czeskie. Producenci i dystrybutorzy towarów markowych, m.in. Tommy Hilfiger Licensing LLC, Lacoste SA i Burberry Ltd pozwali czeską spółkę Delta Centre, która wydzierżawia sprzedawcom stoiska handlowe na praskich halach targowych. Po ustaleniu, że na części stoisk prowadzony jest handel podróbkami, powodowie wystąpili do sądu czeskiego o nakazanie spółce Delta Centre jako wydzierżawiającemu:

  • zaprzestania zawierania lub przedłużania umów dzierżawy stanowisk handlowych z osobami, w odniesieniu do których stwierdzono (ostateczną decyzją sądu lub organu administracji), że ich działania stanowiły naruszenie lub stwarzały ryzyko naruszenia znaków towarowych;
  • zaprzestania zawierania lub przedłużania umów dzierżawy, jeśli postanowienia tych umów nie zawierają zobowiązania podmiotu handlującego do powstrzymania się od naruszania praw własności intelektualnej skarżących ani klauzuli, zgodnie z którą Delta Center może wypowiedzieć umowę w przypadku naruszenia lub ryzyka naruszenia tych praw;
  • przeproszenia.

Sąd I instancji w Pradze oddalił żądania. Wprawdzie uznał, że Delta Center jest pośrednikiem, którego usługi są wykorzystywane przez osoby trzecie do naruszania praw własności intelektualnej, to jednak uznał, że nie wystąpiło naruszenie lub ryzyko naruszenia praw skarżących, gdyż dla klientów było oczywiste, że rozpatrywane towary są podróbkami i nie są zatem ani produkowane ani dystrybuowane przez powodów.

Także Sąd II instancji oddalił żądania producentów i dystrybutorów towarów markowych twierdząc, że szeroka wykładnia pojęcia „pośrednika, z usług których korzysta strona trzecia do naruszania prawa własności intelektualnej” doprowadziłaby do sytuacji absurdalnych – np. uznania, że zaopatrzanie w energię elektryczną czy wydawanie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej stanowi środek umożliwiający naruszanie praw własności intelektualnej.

Ostatecznie czeski Sąd Najwyższy zwrócił się do Trybunału z pytaniami prejudycjalnymi o wykładnię art. 11 dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej.

Trybunał odpowiedział, że pojęcie pośrednika, z usług którego korzysta osoba trzecia do naruszania prawa własności intelektualnej obejmuje dzierżawcę hal targowych, który poddzierżawia stanowiska handlowe indywidualnym sprzedawcom, spośród których niektórzy wykorzystują stoiska do sprzedaży towarów będących podróbkami towarów markowych.

Zgodnie z dyrektywą podmioty uprawnione powinny mieć możliwość wystąpienia o nakaz sądowy przeciwko pośrednikowi, z którego usług korzystała osoba trzecia przy naruszaniu prawa własności przemysłowej, natomiast warunki i procedury odnoszące się do takich nakazów powinny zostać określone przez prawo wewnętrzne każdego z państw Unii Europejskiej. Trybunał uściślił, że warunki i procedury prawa krajowego muszą być skuteczne, odstraszające, słuszne i proporcjonalne. W konsekwencji nie mogą one być też nadmiernie kosztowne ani nie mogą ograniczać handlu prowadzonego zgodnie z prawem. Nie można również wymagać od pośrednika ogólnego i stałego nadzorowania jego klientów. Pośrednik może natomiast zostać zmuszony do podjęcia środków, które przyczyniają się do uniknięcia wystąpienia dalszych naruszeń tego samego rodzaju przez tego samego sprzedawcę.

Trybunał uznał zatem, że nakaz może zostać wydany jedynie wtedy gdy zapewnia odpowiednią równowagę między ochroną własności intelektualnej a wolnością handlu prowadzonego zgodnie z prawem.

Wydawanie rozstrzygnięć w konkretnych sprawach należy do sądów krajowych. Z wyroku Trybunału płyną natomiast zalecenia, aby umowy dzierżawy stoisk handlowych zawierały zobowiązania handlujących do przestrzegania praw własności intelektualnej oraz umożliwiały wydzierżawiającemu wypowiedzenie umów w przypadku stwierdzenia naruszenia tych praw. Choć wydzierżawiający nie ma obowiązku stałego nadzorowania i sprawdzania, czy dzierżawcy nie handlują podróbkami, to w przypadku stwierdzenia takiego faktu (np. z uwagi na zgłoszenie otrzymane od producenta towarów markowych) powinien podjąć skuteczne działania np. wypowiedzieć umowę dzierżawy.

Artykuł o ochronie własności intelektualnej w modzie

Z przyjemnością informuję, iż na stronie internetowej GazetaPrawna.pl ukazał się artykuł mojego autorstwa poświęcony ochronie własności intelektualnej w modzie.

Zapraszam do lektury.